خارجم كنند ، بعد از پرداختن ماليات هذه السنه ديگر در عربستان نمىمانم . ولى محض احتياط ، چون نتيجهء تقدير ، سرپنجهء اسكندر و جمشيد را شكسته است و بر على ابن ابيطالب ( ع ) غلبه كرده ، لهذا نمىتوان مطمئن شد . من در اين دو سال از ميرزا صادق خان خيلى ناز و قهر و بد ادائى و سبكى و شيرازيگرى متحمل شده‌ام . به‌علاوه بواسطهء ثقل سامعه هيچ‌وقت هم از او راحت و لذتى نبردم . تمام وقايع روى زمين را بايد در گوش او راپرت داد تا مسبوق به يك مطلبى بشود و يك كاغذ مطابق واقعى بنويسد . خلاصه به قسمى كه شهرت نكند و از تهران به او روزنامه ننويسند ، در تدارك يك منشى خوش‌خط باسوادى باشيد . فرضا عرق هم زهرمار بكند ، چهار حسن داشته باشد ، دو عيب را مىتوان تحمل كرد . ميرزا صادق خان انصافا خيلى خوش‌خط است و محرم هم هست ، ولى اول عيب ثقل سامعه و بعد ناز و غمزهء او مرا مستأصل كرده است . بارى شما بايد به اسم سعد الملك طالب منشى باشيد ، تا آخر سال ببينم گردش فلك چه تقاضا مىكند . و الله بالله به جان خودت هيچ‌كس باور نمىكند ، تمام شدم ، مردم ، جانم به لب رسيد . يك روز و يك شب عمر و زندگى پدرت به ده سال حكومت من و سعد الملك است . خوش نقش بوريا و گدائى و خواب امن * كين عيش نيست در خور اورنگ خسروى « 11 » خدا را به عصمت خمسه صلوات الله عليه مرا از عربستان قطع نمايد . از آقاى سعد الملك هم از دوم ذيحجه الى حال به‌هيچ‌وجه خبرى ندارم . به واسطهء ناخوشى راه آمدوشد عبورى بسته شده است . زياده مطلبى ندارم . پيوست دوم نمونهء ملبوس سرباز كه در عربستان تمام كرده‌ايم به توسط امير خان فرستادم . اول ببريد جناب جلالت‌مآب امين الملك « 12 » ملاحظه بفرمايند ؛ بعد از آن در منزل نگه بداريد تا حضرت اجل به سلامتى تشريف بياورند به نظر ايشان برسد و قطعا به خاكپاى مبارك هم خواهند برد « 13 » . از نمونهء تفنگ‌هاى اينجا قبل از مرمت ، همراه امير خان فرستاده‌ام كه جناب آقاى امين الملك و اقبال السلطنه ببينند و بعد از تشريف آوردن حضرت اجل هم ملاحظه نمايند كه نوكر ، اسلحه دولت را به چه حالت انداخته است . بعد از ديدن هم همراه فرج الله بفرستيد عربستان كه قبض من درگير است و كسر عدد در اسلحه بهم خواهد رسيد .

--> ( 11 ) - كذا . در ديوان حافظ تصحيح خانلرى ، غزل 477 ، بيت 4 ، چنين آمده است : خوش وقت بورياى گدائى و خواب امن * كاين عيش نيست روزى اورنگ خسروى ( 12 ) - ميرزا على خان امين الملك ( امين الدولهء بعدى ) . ( 13 ) - در اين تاريخ شاه و امين السلطان به آذربايجان سفر كرده بودند .